Τελειώνει το καλοκαίρι, αρχίζει μια νέα σχολική χρονιά…

Πριν λίγες μέρες ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα των Πανελληνίων εξετάσεων και με αφορμή αυτό το γεγονός αλλά και την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς ακούγονται μια σειρά από σχόλια για το δημόσιο σχολείο. Ειρωνείες για τη δήθεν δημόσια παιδεία, απαξίωση για τους λειτουργούς της, αναζήτηση του καλύτερου φροντιστηρίου ή του καλύτερου καθηγητή για κάποιο ιδιαίτερο μάθημα.

Όλα αυτά βέβαια απηχούν μια πραγματικότητα, με την οποία δεν είμαστε ευχαριστημένοι ούτε εμείς οι εκπαιδευτικοί, ούτε οι μαθητές αλλά ούτε και οι γονείς. Είναι δεδομένο ότι το ελληνικό σχολείο, παρόλο που διαθέτει αρκετά δημοκρατικά χαρακτηριστικά, συνεχίζει να αναπαράγει τις κοινωνικές ανισότητες, χωρίς να δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλους. Ταυτόχρονα είναι αναμφισβήτητα τα προβλήματα, που σχετίζονται με τα απαρχαιωμένα αναλυτικά προγράμματα, τις αλληλοεπικαλύψεις μαθημάτων, τη στεγνή πληροφόρηση με απούσα την τέχνη και τον πολιτισμό, την απώλεια ωρών , την έλλειψη υποδομών, ακόμη και την έλλειψη βιβλίων στην εποχή του μνημονίου ….. Και δυστυχώς δεν υπάρχει φως στο τούνελ!

Όμως, πριν προχωρήσουμε στη σκληρή κριτική του δημόσιου σχολείου, ας δούμε το πρόβλημα από μια άλλη οπτική γωνία. Το σημερινό σχολείο είναι ενταγμένο σε ένα κοινωνικό- οικονομικό σύστημα που τις τελευταίες δεκαετίες βομβάρδισε τους πολίτες του με καταναλωτικά πρότυπα που έφτασαν μέχρι τη χυδαιότητα. Τα πρότυπα αυτά σίγουρα επηρέασαν τον οικογενειακό θεσμό και στο πλαίσιο αυτό και την διαπαιδαγώγηση των παιδιών.

Ο κάθε γονιός, βέβαια, που φέρνει στον κόσμο ένα παιδί, επιθυμεί να του προσφέρει το καλύτερο δυνατόν. Μέσα όμως στις συνθήκες των τελευταίων δεκαετιών, «το καλύτερο» για το παιδί πήρε μια ειδική σημασία. Σήμαινε την απόκτηση κύρους, την ικανοποίηση απωθημένων των γονιών ή την απόκτηση σταθερού επαγγέλματος. Δεν σήμαινε όμως την εμφύσηση στο νέο άνθρωπο του ενδιαφέροντος για πραγματική γνώση. Από την άλλη πλευρά, η υπερπροστασία, η κάλυψη των αναγκών του παιδιού, πριν το ίδιο τις εκφράσει, διαμόρφωσε μια γενιά παιδιών χωρίς πραγματική αυτοπεποίθηση, χωρίς συγκρότηση, χωρίς  ικανότητες οργάνωσης του χρόνου και της εργασίας τους. Από τη στιγμή της γέννησής του ο μπαμπάς,  η μαμά και οι λοιποί συγγενείς αποφασίζουν γι’ αυτό πριν από αυτό. Παιχνίδια, δραστηριότητες, αργότερα επιλογές επαγγελματικές στην εφηβική ηλικία. Φροντίζουν για μια άνετη κι ανέμελη ζωή, να μη λείψει τίποτε του παιδιού.( Το τραγικό είναι ότι ο μπαμπάς και η μαμά δεν διαμαρτύρονται καθόλου, που θα του λείψουν πολλά μετά τα 25 του, γιατί το παιδί τους δεν θα βρίσκει δουλειά, δεν θα έχει αξιοπρεπή μισθό, δεν θα έχει εργασιακά δικαιώματα…). Μια διαπαιδαγώγηση που τοποθετεί το παιδί στο κέντρο του κόσμου,  χωρίς να το βοηθάει να αποκτήσει κοινωνική εμπειρία και να κατανοήσει την πραγματικότητα. Όταν φτάνει, λοιπόν, η δύσκολη στιγμή της αναμέτρηση και του ανταγωνισμού ο έφηβος είναι ανέτοιμος. Τότε φτάνει η ώρα του φροντιστηρίου, του ιδιαίτερου. Αυτού που θα οργανώσει το παιδί, αυτού που θα το καθοδηγήσει, που θα του επιβάλλει όρια και κανόνες, πράγματα που δεν τα έχει διδαχθεί προηγουμένως.

Αυτή η κατάσταση έχει φτάσει πια σε οριακό σημείο! Οφείλουμε επειγόντως ν’ αλλάξουμε τακτική. Δεν έχουν τα παιδιά μας τόσο μεγάλη ανάγκη από υλικά αγαθά. Έχουν περισσότερο ανάγκη από αγάπη, κατανόηση του δικού τους κόσμου και του ψυχισμού τους αλλά και όρια και κανόνες. Δεν χρειάζεται να τους προσφέρονται πράγματα, πριν τα ζητήσουν. Τα παιδιά που δεν μαθαίνουν να διεκδικούν μέσα στην οικογένειά τους, δεν θα είναι σε θέση να αγωνισθούν και αργότερα ως ενήλικες. Ας τα βοηθήσουμε να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και να κάνουν μια επαγγελματική επιλογή κοντά στις επιθυμίες τους αλλά και στις δυνατότητές τους. Δεν είναι σωστό ν’ απαξιώνουμε το δημόσιο σχολείο, χάρις στο οποίο οι περισσότεροι από μας ανεβήκαμε κοινωνικά και να επικαλούμαστε συνεχώς τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα.  Κανένα φροντιστήριο δεν έκανε τον μαθητή του 12 μαθητή του 17. Ο μαθητής διαμορφώνει την προσωπικότητά του σε όλη τη διάρκεια της μαθητικής του διαδρομής. Εξάλλου, η μάθηση δεν συντελείται σε πολιτισμικό και επικοινωνιακό κενό αλλά αποκτάται μέσα σε συγκεκριμένα κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια.

Κάθε χρονιά, υπάρχουν παραδείγματα μαθητών που χωρίς ιδιαίτερη βοήθεια ή και καθόλου τα καταφέρνουν μια χαρά. Αν παρατηρήσουμε αυτά τα παιδιά, έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: γνωστικό υπόβαθρο, κίνητρα και ικανότητα οργάνωσης του χρόνου τους.  Βέβαια, δεν αμφισβητώ ότι σε κάποια μαθήματα  μπορεί να χρειασθεί μια παραπάνω εξάσκηση ή μια βοήθεια για λόγους ψυχολογικούς. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξοδεύουμε  ένα σωρό χρήματα με αποτελέσματα αμφιλεγόμενα.

Ας αναλογισθούμε, λοιπόν, πώς μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, πώς τα διαπαιδαγωγούμε και ποια είναι τα αποτελέσματα αυτής της πρακτικής. Είμαι βέβαιη ότι κάνοντας αυτοκριτική και θα βελτιωθούμε ως γονείς και ίσως διεκδικήσουμε ένα καλύτερο δημόσιο σχολείο.

ΡΙΖΑΚΗ  ΑΝΝΑ  ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ

ΜΕΛΟΣ  Δ.Σ 

ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ  ΠΟΛΙΤΩΝ  Ν.  ΚΙΛΚΙΣ